Hoe werkt semaglutide?
Semaglutide is een GLP-1-receptoragonist die de werking van het natuurlijke verzadigingshormoon van het lichaam, glucagon-like peptide-1 (GLP-1), nabootst. Door deze receptoren te activeren, wordt de maaglediging vertraagd en worden verzadigingssignalen versterkt, wat kan bijdragen aan een verminderde energie-inname. GLP-1 komt normaal gesproken vrij uit de dunne darm bij voedselinname, en farmacologische toediening zorgt voor een langduriger en stabieler verzadigingseffect.
Semaglutide is de actieve stof in medicijnen zoals Wegovy, dat is goedgekeurd voor de behandeling van obesitas en overgewicht bij volwassenen met gewichtsgerelateerde complicaties, en Ozempic, dat is geïndiceerd voor de behandeling van diabetes type 2. Naast de perifere effecten beïnvloedt semaglutide ook centrale mechanismen in de hersenen, waaronder gebieden die verband houden met eetlustregulatie en beloning, wat kan bijdragen aan een verminderde trek in calorierijke voeding (het zogenaamde "food noise" neemt af).
Dit kan het gemakkelijker maken om het energietekort aan te houden dat nodig is om af te vallen, zonder dat men voortdurend hoeft te vechten tegen sterke honger. Verder heeft semaglutide een bloedsuikerregulerend effect door op een glucose-afhankelijke manier de insulinesecretie te stimuleren en de glucagonafgifte te remmen bij verhoogde bloedsuikerspiegels. Dit is van bijzonder belang bij de behandeling van mensen met diabetes type 2.
Tirzepatide vergeleken met semaglutide: verschillende werkingsmechanismen
Tirzepatide is een zogenaamde dubbele agonist die zowel GLP-1- als GIP-receptoren activeert. Net als semaglutide bootst het GLP-1 na en draagt het bij aan een verminderde eetlust en vertraagde maaglediging. Door gelijktijdige activering van de GIP-receptor kan een bredere metabole impact worden bereikt.
Deze actieve stof bevindt zich in het medicijn Mounjaro, dat is goedgekeurd voor zowel gewichtsbeheersing bij obesitas als voor de behandeling van diabetes type 2 bij volwassenen, als aanvulling op voeding en lichaamsbeweging.
Wat is het verschil tussen tirzepatide en semaglutide als op GLP-1 gebaseerde medicijnen?
Het belangrijkste biologische verschil is dat semaglutide selectief de GLP-1-receptor activeert, terwijl tirzepatide een dubbele agonist is die zowel GLP-1- als GIP-receptoren activeert.
Zowel semaglutide als tirzepatide kunnen eenmaal per week worden toegediend via een subcutane injectie, dat wil zeggen een injectie in het onderhuidse vetweefsel, meestal in de buik of het dijbeen, met behulp van een voorgevulde injectiepen.
Semaglutide is ook beschikbaar in tabletvorm voor dagelijkse behandeling. Wegovy in tabletvorm is binnen de EU goedgekeurd voor gewichtsbeheersing bij volwassenen met obesitas of overgewicht met gewichtsgerelateerde complicaties, terwijl Rybelsus is goedgekeurd voor de behandeling van diabetes type 2. Behandeling met tabletten kan een alternatief zijn voor patiënten die liever geen injecties gebruiken.
Bij de behandeling van obesitas met injecties wordt semaglutide (Wegovy) gebruikt in een onderhoudsdosering van 2,4 mg per week, die indien nodig kan worden verhoogd tot 7,2 mg bij volwassenen met obesitas, na ten minste vier weken behandeling met 2,4 mg. Voor tirzepatide (Mounjaro) zijn de aanbevolen onderhoudsdoseringen 5, 10 en 15 mg per week. De dosering wordt individueel aangepast op basis van het behandelresultaat en de verdraagbaarheid.
Welke behandeling geeft het grootste gewichtsverlies bij mensen met obesitas?
Klinische studies bij mensen met obesitas zonder diabetes type 2 laten zien dat zowel semaglutide als tirzepatide tot aanzienlijk gewichtsverlies kunnen leiden, waarbij het effect onder andere afhankelijk is van de dosering. Bij behandeling met semaglutide 2,4 mg is een gemiddeld gewichtsverlies van ongeveer 15 tot 17% gerapporteerd. In de recentere STEP UP-studie werd met semaglutide 7,2 mg na 72 weken een gemiddeld gewichtsverlies van 18,7% bereikt, of 20,7% in een analyse die het effect bij volledige therapietrouw schat. Voor tirzepatide hebben studies na 72 weken een gemiddeld gewichtsverlies van ongeveer 16 tot 22,5% laten zien, afhankelijk van de dosering en de analysemethode.
In een direct vergelijkende studie (SURMOUNT-5) bereikten deelnemers die werden behandeld met tirzepatide een groter gemiddeld gewichtsverlies dan degenen die semaglutide kregen (20,2% tegenover 13,7%). In deze studie werden de maximaal verdragen doseringen van tirzepatide (10 of 15 mg) vergeleken met die van semaglutide (1,7 of 2,4 mg). De hogere dosis semaglutide van 7,2 mg werd dus niet onderzocht. Een directe vergelijking tussen tirzepatide en semaglutide 7,2 mg maakte daarom geen deel uit van deze studies.
Het is echter belangrijk om te benadrukken dat deze resultaten betrekking hebben op gemiddelden op groepsniveau en dat resultaten uit afzonderlijke studies niet rechtstreeks met elkaar kunnen worden vergeleken. Beide behandelingen leiden tot klinisch betekenisvol gewichtsverlies. Het individuele effect varieert en wordt onder andere beïnvloed door therapietrouw, verdraagbaarheid en de mate waarin leefstijlinterventies onderdeel uitmaken van de behandeling.
Bijwerkingen: zijn er verschillen?
Het bijwerkingenprofiel van semaglutide en tirzepatide is grotendeels vergelijkbaar en wordt gedomineerd door gastro-intestinale symptomen zoals misselijkheid, diarree en obstipatie, vooral aan het begin van de behandeling. Deze bijwerkingen houden voornamelijk verband met de effecten van de medicijnen op de maaglediging en centrale mechanismen voor eetlustregulatie.
De klachten zijn vaak het meest uitgesproken tijdens de eerste behandelweken of bij een dosisverhoging. Een geleidelijke dosisverhoging wordt daarom gebruikt om de verdraagbaarheid te verbeteren.
Om het risico op gastro-intestinale klachten te verminderen, kan het voordelig zijn om de portiegrootte en het maaltijdpatroon aan te passen. Dosisaanpassing moet individueel gebeuren en gebaseerd zijn op effectiviteit en verdraagbaarheid.
Zeldzame maar ernstige bijwerkingen, zoals acute pancreatitis, zijn gemeld bij patiënten die met beide medicijnen werden behandeld. Bij vermoeden van pancreatitis moet de behandeling worden gestaakt en moet de patiënt medisch worden beoordeeld.
Waar moet men aan denken bij de keuze?
De keuze van het medicijn moet altijd gebaseerd zijn op een individuele medische beoordeling, waarbij de ziektegeschiedenis, behandeldoelen en omstandigheden van de patiënt worden meegewogen. Sommige patiënten bereiken een goed effect en verdragen semaglutide goed, terwijl anderen meer baat kunnen hebben bij tirzepatide, afhankelijk van de respons op de behandeling en de behoeften.
Voorafgaand aan een doktersbezoek kan het waardevol zijn om over het volgende na te denken:
- Wat zijn mijn doelen met de behandeling, bijvoorbeeld met betrekking tot gewichtsverlies en gezondheid?
- Welke toedieningsvorm heeft mijn voorkeur (onderhuidse injectie of orale behandeling)?
- Welke eerdere ziekten en huidige medicijnen zijn relevant om rekening mee te houden?
De behandeling moet regelmatig worden opgevolgd en aangepast op basis van effectiviteit, verdraagbaarheid en individuele behoeften. In veel gevallen kan een multidisciplinaire aanpak, die medische behandeling combineert met ondersteuning van de levensstijl, bijdragen aan een duurzamer behandelresultaat.
Veelgestelde vragen (FAQ) over Semaglutide vs Tirzepatide
Is tirzepatide effectiever dan semaglutide? In de direct vergelijkende SURMOUNT-5-studie leidde tirzepatide gemiddeld tot een groter gewichtsverlies dan semaglutide in doseringen van 1,7 tot 2,4 mg. Recentere studies laten echter zien dat de hogere dosis semaglutide van 7,2 mg tot meer gewichtsverlies leidt dan 2,4 mg. Een directe vergelijkende studie tussen tirzepatide en semaglutide 7,2 mg ontbreekt in de hier besproken onderzoeksgegevens. De resultaten van SURMOUNT-5 kunnen daarom niet bepalen welke behandeling bij deze hogere dosis semaglutide tot het grootste gewichtsverlies leidt.
Hoeveel kan men afvallen? Bij behandeling met semaglutide (Wegovy) hebben studies na ongeveer anderhalf jaar een gemiddeld gewichtsverlies van circa 15 tot 21% laten zien, afhankelijk van de dosering en de analysemethode. Voor tirzepatide (Mounjaro) hebben studies over een vergelijkbare behandelperiode een gemiddeld gewichtsverlies van ongeveer 16 tot 22,5% aangetoond.
De resultaten verschillen echter tussen personen en studies en worden onder andere beïnvloed door therapietrouw en de mate waarin leefstijlinterventies onderdeel uitmaken van de behandeling.
Kan men overstappen van semaglutide naar tirzepatide? Ja, het is mogelijk om van behandeling te veranderen, bijvoorbeeld bij onvoldoende effect of hinderlijke bijwerkingen. Een dergelijke overstap moet altijd plaatsvinden in overleg met de behandelend arts, die kan zorgen voor een passende overgang en correcte dosisopbouw van het nieuwe medicijn.
Welke behandeling past het beste bij mij? De keuze voor een behandeling is gebaseerd op een individuele medische beoordeling, waarbij factoren zoals BMI, eventuele comorbiditeit (bijvoorbeeld hypertensie of prediabetes) en de voorkeuren van de patiënt worden meegewogen. De behandelend arts bepaalt welke therapie het meest geschikt is op basis van deze omstandigheden.
Bronnen
The New England Journal of Medicine (NEJM). Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2032183
The New England Journal of Medicine (NEJM). Tirzepatide as Compared with Semaglutide for the Treatment of Obesity
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2416394
The New England Journal of Medicine (NEJM). Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2206038
European Medicines Agency (EMA). Wegovy
https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/wegovy
European Medicines Agency (EMA). Mounjaro
https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/mounjaro
The Lancet Diabetes & Endocrinology. Once-weekly semaglutide 7·2 mg in adults with obesity (STEP UP): a randomised, controlled, phase 3b trial. Wharton et al. 2025.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40961952/
.svg)