Overgewicht, obesitas en beroerte

Wat gebeurt er in de hersenen tijdens een beroerte?

Een beroerte ontstaat wanneer een bloedstolsel de bloedtoevoer naar een deel van de hersenen blokkeert door een bloedstolsel (ischemische beroerte of herseninfarct) of wanneer het bloedvat scheurt en een bloeding in de hersenen veroorzaakt.

Bij een ischemische beroerte of herseninfarct krijgt het getroffen deel van de hersenen geen zuurstof en voedingsstoffen meer, wat de hersencellen snel kan beschadigen. Bij een hersenbloeding kunnen zowel de bloeding zelf als de verhoogde druk in de hersenen schade aan het hersenweefsel veroorzaken.

De symptomen zijn afhankelijk van welk deel van de hersenen is aangetast en kunnen bestaan uit plotseling moeite met spreken, zwakte of verlamming aan één kant van het lichaam, gezichtsstoornissen, evenwichtsproblemen of andere neurologische symptomen.

Een beroerte is een acute en mogelijk levensbedreigende aandoening. Als je een beroerte vermoedt, bel dan onmiddellijk 112. Een snelle behandeling kan het risico op blijvende hersenschade verminderen en de prognose verbeteren.

Hoe beïnvloeden overgewicht en hoge bloeddruk je gezondheid?

Overgewicht en obesitas zijn geassocieerd met een verhoogd risico op een hoge bloeddruk. Hoge bloeddruk is dan weer een van de belangrijkste beïnvloedbare risicofactoren voor een beroerte en andere hart- en vaatziekten.

Bij overgewicht en obesitas treden er verschillende veranderingen op in het lichaam die kunnen bijdragen aan een verhoogde bloeddruk. Onder andere kan het bloedvolume toenemen en de bloeddrukregulatie worden beïnvloed door veranderingen in het zenuwstelsel, de hormonen en de nierfunctie. Ook insulineresistentie en andere metabole veranderingen kunnen een rol spelen.

Langdurige hoge bloeddruk belast de bloedvaten en kan na verloop van tijd bijdragen aan schade aan de bloedvaten en leiden tot atherosclerose. Dit verhoogt het risico op zowel een ischemische beroerte of herseninfarct (door een bloedstolsel) als op een hersenbloeding.

Een hoge bloeddruk veroorzaakt vaak geen duidelijke symptomen en kan daardoor lange tijd aanwezig zijn zonder te worden opgemerkt. Het regelmatig meten van je bloeddruk is daarom belangrijk, met name voor mensen met andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten.

Hoe kun je het risico op een beroerte verlagen?

Het risico op een beroerte wordt beïnvloed door verschillende factoren. Sommige kun je niet veranderen, zoals leeftijd en erfelijkheid, maar veel van de belangrijkste risicofactoren zijn beïnvloedbaar door leefstijlgewoonten en de behandeling van onderliggende aandoeningen.

Wat is belangrijk om het risico op een beroerte te verlagen?

• Houd je bloeddruk onder controle. Een hoge bloeddruk is een van de belangrijkste beïnvloedbare risicofactoren voor een beroerte. Je bloeddruk regelmatig meten kan helpen om een hoge bloeddruk tijdig te ontdekken en behandelen.
• Niet roken. Roken verhoogt het risico op hart- en vaatziekten en beroerte. Stoppen met roken is daarom een belangrijke preventieve actie.
• Bewegen en gezond eten. Regelmatig bewegen en een gezond voedingspatroon kunnen bijdragen aan een betere bloeddruk, bloedsuikergehalte, bloedvetwaarden en gezond lichaamsgewicht.
• Afvallen bij overgewicht of obesitas. Gewichtsverlies kan verschillende risicofactoren voor een beroerte verbeteren, waaronder hoge bloeddruk, insulineresistentie en diabetes type 2. Zelfs matig gewichtsverlies kan positieve effecten hebben op de metabole gezondheid.
• Alcohol beperken. Veel alcohol drinken kan onder andere bijdragen aan een hoge bloeddruk en het risico op een beroerte verhogen.
• Andere risicofactoren opsporen en behandelen. Diabetes type 2, hoge bloedvetwaarden en atriumfibrilleren zijn voorbeelden van aandoeningen die het risico op een beroerte kunnen verhogen en mogelijk behandeling vereisen.

Voor mensen met overgewicht of obesitas is het daarom relevant om de algehele metabole gezondheid in overweging te nemen, niet alleen het lichaamsgewicht. Bloeddruk, bloedsuiker, bloedvetten, lichamelijke activiteit en andere leefstijlgewoonten, spelen een belangrijke rol bij het algehele risico op hart- en vaatziekten.

Hoe kan medisch gewichtsverlies het risico op hart- en vaatziekten beïnvloeden?

Voor mensen met obesitas kan een medische behandeling op basis van GLP-1 bijdragen aan aanzienlijk gewichtsverlies. Gewichtsverlies en een verbeterde metabole gezondheid kunnen op hun beurt positieve effecten hebben op verschillende risicofactoren voor hart- en vaatziekten, waaronder de bloeddruk en bloedsuiker.

Onderzoek laat ook zien dat het risico op ernstige hart- en vaatproblemen bij bepaalde groepen patiënten kan afnemen. Aan de SELECT-studie deden meer dan 17.000 mensen met overgewicht of obesitas mee die al een hart- of vaatziekte hadden, maar geen diabetes. Deelnemers kregen ofwel semaglutide 2,4 mg of een placebo toegediend. Tijdens een gemiddelde opvolgperiode van ongeveer 40 maanden kreeg 6,5% van de deelnemers die met semaglutide werden behandeld te maken met cardiovasculaire sterfte, een niet-fataal hartinfarct of een niet-fatale beroerte, tegenover 8% in de placebogroep. Dit komt neer op een lager relatief risico van 20% relatief op de gecombineerde uitkomst.

Medische behandeling voor gewichtsverlies kan deel uitmaken van een bredere strategie om het cardiovasculaire risico bij mensen met obesitas te verlagen. Welke behandeling geschikt is, moet altijd individueel worden beoordeeld op basis van iemands persoonlijke gezondheid en andere risicofactoren.

Veelgestelde vragen over beroerte en gezondheid

Kunnen overgewicht en obesitas het risico op een beroerte verhogen?

Ja. Overgewicht en obesitas zijn geassocieerd met een verhoogd risico op een beroerte en treden vaak samen op met andere risicofactoren, zoals hoge bloeddruk, diabetes type 2 en hoge bloedvetwaarden. Tegelijkertijd wordt het risico beïnvloed door veel andere factoren, waaronder leeftijd, roken, lichamelijke activiteit en erfelijkheid.

Kan gewichtsverlies het risico op een beroerte verlagen?

Voor mensen met overgewicht of obesitas kan gewichtsverlies verschillende belangrijke risicofactoren voor een beroerte verbeteren, waaronder de bloeddruk, bloedsuiker en metabole gezondheid. Hoe dit het individuele risico op een beroerte beïnvloedt, verschilt per persoon en hangt af van verschillende factoren.

Waarom is hoge bloeddruk een belangrijke risicofactor voor een beroerte?

Een langdurig hoge bloeddruk belast de bloedvaten en kan ze na verloop van tijd beschadigen. Dit verhoogt het risico op zowel een ischemische beroerte, veroorzaakt door een bloedstolsel, als op een herseninfarct als gevolg van een hersenbloeding. Aangezien een hoge bloeddruk vaak geen duidelijke symptomen veroorzaakt, zijn regelmatige controles belangrijk.

Wat kan ik zelf doen om het risico op een beroerte te verlagen?

Veel risicofactoren zijn beïnvloedbaar. Niet roken, voldoende bewegen, gezond eten, alcoholgebruik beperken en, indien nodig, afvallen kunnen bijdragen aan een betere cardiovasculaire gezondheid. Het is ook belangrijk om bepaalde aandoeningen, zoals een hoge bloeddruk, diabetes, hoge bloedvetwaarden en atriumfibrilleren, op te sporen en te behandelen.

Wat moet ik doen als ik een beroerte vermoed?

Als je een beroerte vermoedt, bel dan onmiddellijk 112. Een beroerte is een acute aandoening waarbij snelle behandeling het risico op blijvende hersenschade kan verminderen. Bel 112, ook als de symptomen mild zijn of vanzelf verdwijnen. Tijdelijke beroertesymptomen kunnen worden veroorzaakt door een TIA ('transient ischaemic attack'), die ontstaat door een tijdelijke verstoring van de bloedtoevoer naar de hersenen en een waarschuwingssignaal voor een beroerte kan zijn.