6–13% – Het percentage vrouwen in de vruchtbare leeftijd dat naar schatting PMOS heeft.
70% – Het percentage vrouwen met PMOS dat naar schatting geen diagnose heeft gekregen.
5–10% van het lichaamsgewicht – Gewichtsverlies van deze omvang kan helpen de menstruatiecyclus, insulinegevoeligheid en andere symptomen te verbeteren bij vrouwen met PMOS en overgewicht of obesitas.
Wat is het polyendocrien metabool ovarieel syndroom (PMOS, voorheen PCOS)?
Polyendocrien metabool ovarieel syndroom (PMOS), voorheen bekend als polycysteus ovarium syndroom (PCOS), is een van de meest voorkomende hormonale aandoeningen bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. De aandoening wordt gekenmerkt door hormonale verstoringen die invloed kunnen hebben op de menstruatiecyclus, eisprong, vruchtbaarheid en de stofwisseling van het lichaam.
Jarenlang werd de aandoening voornamelijk beschouwd als een gynaecologische aandoening, maar inmiddels is duidelijk dat PMOS invloed heeft op meerdere hormonale systemen en metabole functies in het hele lichaam. Om die reden heeft een internationale groep experts voorgesteld de naam te wijzigen van PCOS naar PMOS, om de bredere biologische impact van de aandoening beter te weerspiegelen.
Naast een onregelmatige menstruatie, het uitblijven van de eisprong en verhoogde androgeenspiegels, komt ook insulineresistentie vaak voor. Overgewicht en obesitas komen ook vaak voor bij PMOS. Veel vrouwen met PMOS hebben verhoogde bloedvetwaarden, een hoge bloeddruk of andere tekenen die wijzen op een slechte metabole gezondheid. Ook vrouwen met een gezond gewicht kunnen insulineresistentie hebben, maar overgewicht verergert de metabole verstoringen vaak. Dit verhoogt het risico op aandoeningen zoals diabetes type 2, metabole disfunctie-geassocieerde steatotische leverziekte (MASLD) en hart- en vaatziekten.
De diagnose wordt doorgaans gesteld op basis van een combinatie van symptomen, bloedonderzoek en soms een echografisch onderzoek van de eierstokken. Veelgebruikte diagnostische criteria zijn onder meer een onregelmatige eisprong, verhoogde androgeenspiegels en kenmerkende veranderingen in de eierstokken.
PMOS komt naar schatting voor bij 6 tot 13% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd, maar veel van hen hebben nooit een diagnose gekregen. Sommige onderzoeken suggereren dat een diagnose uitblijft bij 70% van de mensen met deze aandoening, ondanks symptomen die invloed kunnen hebben op de gezondheid, vruchtbaarheid en levenskwaliteit.
PMOS is dan ook niet alleen een aandoening die de eierstokken treft, maar een complex hormonaal en metabool syndroom dat meerdere orgaansystemen in het hele lichaam kan beïnvloeden.
PMOS (polyendocrien metabool ovarieel syndroom) en insulineresistentie: wat is het verband?
Insulineresistentie komt veel voor bij mensen met PMOS (polyendocrien metabool ovarieel syndroom) en speelt een centrale rol bij de onderliggende mechanismen van de aandoening. Insulineresistentie betekent dat de cellen van het lichaam minder goed reageren op insuline, waardoor het lichaam meer insuline moet aanmaken om een normaal bloedsuikerniveau te behouden.
Verhoogde insulinespiegels beïnvloeden niet alleen de bloedsuikerregulatie, maar ook de hormonale balans. Insuline kan de eierstokken stimuleren om androgenen aan te maken, wat kan bijdragen aan symptomen zoals een onregelmatige menstruatie, een eisprong die uitblijft en meer haargroei.
Tegelijkertijd is insulineresistentie nauw verbonden met overgewicht, met name overtollig buikvet of buikobesitas. Overgewicht kan insulineresistentie verergeren, terwijl insulineresistentie zelf gewichtsregulatie moeilijker kan maken. Dit draagt bij aan een verhoogd risico op obesitas, diabetes type 2 en andere metabole aandoeningen die bij veel vrouwen met PMOS worden gezien.
Hoewel niet alle vrouwen met PMOS overgewicht of insulineresistentie hebben, komt dit zo vaak voor dat het verbeteren van de insulinegevoeligheid een belangrijk onderdeel van de behandeling vormt.
Metformine, een medicijn om de bloedsuikerspiegel te verlagen, wordt soms gebruikt bij PMOS. Dit is vooral het geval als er sprake is van insulineresistentie of diabetes type 2, hoewel de behandeling altijd individueel wordt afgestemd.
Symptomen van PMOS: van onregelmatige menstruatie tot toegenomen haargroei
De symptomen van PMOS verschillen per persoon, maar de meest voorkomende zijn onregelmatige of afwezige menstruaties, toegenomen haargroei en acne. Veel vrouwen ervaren ook moeite om zwanger te worden door een uitblijvende of onregelmatige eisprong.
Veel symptomen hangen samen met verhoogde niveaus van androgenen (mannelijke geslachtshormonen). Toegenomen haargroei, ook wel hirsutisme genoemd, verschijnt vaak op de kin, bovenlip, borst, buik of rug. Acne en een vette huid zijn ook veelvoorkomende symptomen.
PMOS beïnvloedt echter meer dan alleen het voortplantingssysteem. Veel vrouwen ervaren ook insulineresistentie, overgewicht of obesitas en andere tekenen van een slechte metabole gezondheid. Vermoeidheid, weinig energie, slaapproblemen en mentale gezondheidsklachten, zoals een somber gevoel of angst, komen ook vaker voor bij vrouwen met PMOS dan bij de algemene bevolking.
De manier waarop symptomen zich uiten, verschilt per persoon. Sommige vrouwen hebben alleen milde klachten, terwijl anderen merken dat de aandoening een grotere impact heeft op hun dagelijks leven.
Waarom wordt PMOS het vaakst gediagnosticeerd bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd?
PMOS wordt het meest gediagnosticeerd tijdens de vruchtbare jaren, omdat veel van de kenmerkende symptomen verband houden met de menstruatiecyclus en de eisprong. Onregelmatige menstruaties, een eisprong die uitblijft, acne en toegenomen haargroei zijn voor veel vrouwen reden om naar de dokter te gaan voor een eventuele diagnose.
Veel vrouwen worden zich bewust van de aandoening tijdens vruchtbaarheidsonderzoek na zwangerschapspogingen. Omdat PMOS de eisprong kan beïnvloeden, kan het soms langer duren om zwanger te worden.
Hoewel reproductieve symptomen tijdens de vruchtbare jaren vaak de meeste aandacht krijgen, is PMOS niet uitsluitend een vruchtbaarheidsgerelateerde aandoening. Insulineresistentie en andere metabole veranderingen kunnen na de menopauze aanhouden en bijdragen aan een verhoogd risico op diabetes type 2, leververvetting en hart- en vaatziekten.
Kan medische begeleiding bij gewichtsbehoud helpen bij PMOS?
Voor vrouwen met PMOS en overgewicht of obesitas kan medische begeleiding bij gewichtsbehoud worden gecombineerd met aanpassingen in de voeding, meer beweging en andere gezonde leefgewoonten. Gewichtsverlies kan insulineresistentie verbeteren en bijdragen aan een betere metabole gezondheid, wat op zijn beurt verschillende symptomen van de aandoening kan verbeteren.
GLP-1-receptoragonisten, zoals semaglutide (Wegovy) en tirzepatide (Mounjaro), kunnen gewichtsverlies ondersteunen door het verzadigingsgevoel te versterken en de eetlust te verminderen. Voor sommige vrouwen met PMOS en obesitas kan gewichtsverlies leiden tot een betere insulinegevoeligheid, regelmatigere menstruatiecycli en verbeterde hormonale waarden.
Omdat insulineresistentie veel voorkomt bij PMOS, kan gewichtsverlies een positief effect hebben op het lichaamsgewicht, de bloedsuikerregulatie en andere metabole risicofactoren. Hoe groot het effect is, verschilt per persoon en medicatie moet altijd worden overwogen op basis van iemands persoonlijke gezondheid en behoeften.
Medische begeleiding bij gewichtsbehoud vervangt gezonde leefstijlgewoonten niet, maar kan voor sommige mensen een waardevol hulpmiddel zijn voor duurzaam gewichtsverlies en een gezonder metabolisme.
Veelgestelde vragen over PMOS en gewichtsverlies
Hoe wordt PMOS (voorheen PCOS) gediagnosticeerd?
De diagnose wordt doorgaans gesteld op basis van een combinatie van symptomen, bloedonderzoek en soms een echografisch onderzoek van de eierstokken. Veelgebruikte diagnostische criteria zijn onder meer een onregelmatige eisprong, verhoogde androgeenspiegels en kenmerkende veranderingen in de eierstokken.
Kan gewichtsverlies PMOS-symptomen verbeteren?
Ja. Voor vrouwen met overgewicht of obesitas kan gewichtsverlies verschillende symptomen en gezondheidsrisico's verbeteren die verband houden met PMOS. Zelfs een gewichtsverlies van 5 tot 10% van het lichaamsgewicht kan de insulinegevoeligheid al verbeteren, bijdragen aan regelmatigere menstruatiecycli en het risico op diabetes type 2 en andere metabole aandoeningen verminderen.
De mate van verbetering verschilt per persoon, maar gewichtsverlies is vaak een belangrijk onderdeel van de behandeling.
Hoe beïnvloedt PMOS de vruchtbaarheid?
PMOS kan de vruchtbaarheid beïnvloeden omdat de aandoening vaak leidt tot een onregelmatige of uitblijvende eisprong. Dit betekent niet dat een zwangerschap onmogelijk is, maar het kan langer duren om zwanger te worden.
Voor vrouwen met overgewicht of obesitas kan gewichtsverlies de kans op een regelmatige eisprong verbeteren en daarmee de kans op een zwangerschap ook vergroten. Als je een zwangerschap plant, is het belangrijk om eventuele medicatie met je arts te bespreken, omdat sommige medicijnen voor gewichtsverlies niet geschikt zijn voor gebruik tijdens de zwangerschap of als je zwanger wilt worden.
Hebben alle vrouwen met PMOS overgewicht?
Nee. PMOS kan voorkomen ongeacht het lichaamsgewicht. Hoewel overgewicht, obesitas en insulineresistentie wel vaker voorkomen bij vrouwen met PMOS dan bij de algemene bevolking. Ook vrouwen met een gezond gewicht kunnen insulineresistentie en andere metabole risicofactoren hebben die samenhangen met de aandoening.
Is PMOS erfelijk?
Ja. Genetica speelt een rol bij PMOS. Het risico op het ontwikkelen van de aandoening is hoger als naaste familieleden, zoals een moeder of zus, de aandoening ook hebben. Tegelijk worden symptomen beïnvloed door andere factoren, waaronder lichaamsgewicht, insulineresistentie en leefstijlgewoonten.
Is PMOS hetzelfde als PCOS?
Ja. PMOS (polyendocrien metabool ovarieel syndroom) is de nieuwe naam die is voorgesteld voor de aandoening die voorheen bekend stond als PCOS (polycysteus ovarium syndroom). De naamswijziging is bedoeld om beter weer te geven dat de aandoening meerdere hormonale systemen en de stofwisseling van het lichaam beïnvloedt, en niet alleen de eierstokken.
Waarom kan afvallen moeilijker zijn met PMOS?
Veel vrouwen met PMOS hebben insulineresistentie, wat invloed kan hebben op de stofwisseling en gewichtsregulatie. Daarnaast kunnen hormonale veranderingen invloed hebben op honger, verzadiging en vetopslag. Hierdoor kan gewichtsverlies soms uitdagender zijn dan voor mensen zonder PMOS.
Tegelijkertijd laat onderzoek zien dat zelfs matig gewichtsverlies kan leiden tot aanzienlijke verbeteringen in zowel de hormonale balans als de stofwisseling.
Het Yazen-model: een holistische aanpak voor gewichtsgerelateerde gezondheid
Voor vrouwen met PMOS en overgewicht of obesitas moet medische begeleiding bij gewichtsbehoud vaak meerdere aspecten tegelijk aanpakken. De aandoening beïnvloedt de hormonen, stofwisseling en gewichtsregulatie, waardoor veel mensen baat kunnen hebben bij ondersteuning die verder gaat dan alleen advies over voeding en beweging.
Bij Yazen werken artsen en coaches samen om een individueel behandelplan op te stellen. Indien nodig, is er ook een diëtist, psycholoog en personal trainer beschikbaar. Het doel is om duurzaam gewichtsverlies te ondersteunen, de metabole gezondheid te verbeteren en mensen te helpen gezonde leefstijlgewoonten voor de lange termijn op te bouwen.
Medicatie kan een deel van de behandeling zijn. In combinatie met regelmatige medische opvolging en begeleiding op het gebied van voeding, beweging, slaap en gedragsverandering kan dit helpen om zowel het lichaamsgewicht als de stofwisselingsproblemen, die vaak samengaan met PMOS, beter onder controle te houden.
.svg)