Wat is artrose?
Artrose wordt soms beschreven als "slijtage" van de gewrichten, maar de aandoening is ingewikkelder dan dat. Bij artrose veranderen de structuur en het functioneren van het gewricht in de loop van de tijd geleidelijk. De aandoening treft het hele gewricht, inclusief het kraakbeen, bot, gewrichtskapsel en de omliggende weefsels. Artrose komt het meest voor in de knieën, heupen en handen, maar kan bijna alle lichaamsgewrichten aantasten.
In een gezond gewricht fungeert kraakbeen als een schokabsorberende laag die de belasting helpt verdelen en soepele beweging mogelijk maakt. Bij artrose veranderen de eigenschappen van het kraakbeen, terwijl ook andere delen van het gewricht worden aangetast. Dit kan leiden tot pijn, stijfheid en verminderd functioneren.
Na verloop van tijd kan ook het bot onder het kraakbeen veranderen en kunnen botuitsteeksels ontstaan. Hoe snel de aandoening verergert verschilt per persoon. Verschillende factoren hebben een invloed, waaronder leeftijd, genetica, eerdere gewrichtsblessures, lichamelijke belasting en lichaamsgewicht.
Veelvoorkomende symptomen van artrose
De meest voorkomende symptomen van artrose zijn gewrichtspijn, stijfheid en verminderd functioneren. Klachten ontstaan vaak geleidelijk en kunnen in de loop van de tijd veranderen. Veel mensen merken dat het gewricht 's ochtends of na een periode van stilzitten stijf aanvoelt, maar dat de mobiliteit verbetert zodra ze in beweging komen.
De pijn ontstaat vaak wanneer het gewricht wordt belast, bijvoorbeeld bij traplopen, opstaan uit een stoel of langere afstanden lopen. Bij sommige mensen kan het gewricht ook gezwollen raken en pijnlijk aanvoelen bij aanraking.
De ervaring van artrose verschilt per persoon. Sommige mensen hebben milde klachten, terwijl anderen in hun dagelijks leven meer hinder ondervinden van pijn, beperkte mobiliteit en verminderd lichamelijk functioneren.
Risicofactoren en oorzaken
Artrose ontstaat door een samenspel van verschillende factoren. Het risico neemt toe met de leeftijd, door genetische factoren, eerdere gewrichtsblessures en overgewicht of obesitas. De vorm en functie van het gewricht kunnen ook van invloed zijn op het risico om de aandoening te krijgen.
Lichaamsgewicht speelt een belangrijke rol, met name bij artrose van de knie- en heupgewrichten, omdat een verhoogde belasting op de gewrichten in de loop van de tijd kan bijdragen aan het ontstaan van klachten. Tegelijkertijd worden de gewrichten niet alleen beïnvloed door mechanische belasting. Onderzoek suggereert dat ook metabole en ontstekingsprocessen een rol kunnen spelen.
Weinig tot geen beweging en verminderde spierkracht kunnen bijdragen aan een slechtere gewrichtsfunctie en meer klachten, terwijl regelmatige lichaamsbeweging de gezondheid van de gewrichten ondersteunt. Eerdere gewrichtsblessures en langdurige of zeer hoge belasting van de gewrichten, bijvoorbeeld bij bepaalde beroepen of topsport, kunnen ook het risico om op latere leeftijd artrose te krijgen, verhogen.
Hoe beïnvloedt lichaamsgewicht artrose?
Overgewicht en obesitas zijn belangrijke risicofactoren voor zowel het ontstaan als het verergeren van artrose, met name in de knie- en heupgewrichten. Een hoger lichaamsgewicht zorgt ervoor dat de gewrichten bij dagelijkse activiteiten zoals lopen, staan en traplopen aan grotere belasting wordt blootgesteld. Dit kan in de loop van de tijd bijdragen aan meer pijn en verminderd functioneren.
Het verband tussen lichaamsgewicht en artrose gaat echter niet alleen over mechanische belasting. Vetweefsel is biologisch actief en produceert signaalstoffen die ontstekingen en andere processen in het lichaam kunnen beïnvloeden. Onderzoek suggereert dat deze factoren kunnen bijdragen aan het ontstaan van artrose en invloed hebben op hoe de aandoening wordt ervaren.
Waarschijnlijk verklaart een combinatie van extra belasting van de gewrichten en veranderingen in biologische processen waarom overgewicht samenhangt met een hoger risico op artrose en ernstigere klachten.
Behandeling van artrose
Voorlichting over artrose, regelmatig bewegen en, waar nodig, afvallen vormen de basis van de behandeling. Het doel is om klachten te verminderen, het functioneren te verbeteren en ervoor te zorgen dat mensen zo actief mogelijk kunnen blijven in het dagelijks leven. Indien nodig, kan de behandeling worden aangevuld met pijnstillende medicijnen of een operatie.
Bij artrose kan het verleidelijk zijn om het gewricht te ontzien als het pijn doet, maar regelmatige lichaamsbeweging is juist een van de belangrijkste behandelingen en wordt sterk aanbevolen.
Wanneer je beweegt, werkt het gewricht als een pomp. Bewegen helpt de gewrichtsvloeistof te laten circuleren, waardoor het kraakbeen de nodige voedingsstoffen krijgt.
Lichaamsbeweging versterkt ook de spieren rondom het gewricht, wat de belasting kan verminderen en de stabiliteit verbeteren. Veel mensen merken ook dat regelmatig bewegen pijn en stijfheid vermindert en het makkelijker maakt om dagelijkse activiteiten uit te voeren.
Het belangrijkste is dat je een manier van bewegen vindt die bij je past. Zelfs kortere wandelingen en dagelijks bewegen kunnen in de loop van de tijd een verschil maken. Krachttraining is vooral belangrijk, omdat sterkere spieren het gewricht kunnen ontlasten en voor meer stabiliteit van het getroffen gewricht kunnen zorgen.
Bij mensen met overgewicht of obesitas kan afvallen de gewrichten ontlasten, pijn verminderen en het bewegen makkelijker maken. Als klachten aanhouden ondanks zelfzorg en beweging, kunnen pijnstillers een aanvulling zijn. Bij ernstige artrose met veel klachten kan een gewrichtsvervangende operatie een behandeloptie zijn wanneer andere behandelingen onvoldoende effect hebben.
Kunnen medicijnen voor obesitas klachten van knieartrose verlichten?
Onderzoek toont aan dat gewichtsverlies pijn kan verminderen en het functioneren kan verbeteren bij mensen met knieartrose en overgewicht of obesitas. Een lager lichaamsgewicht kan de knie ontlasten, waardoor bewegen en lichamelijk actief zijn makkelijker worden.
In de STEP 9-studie werden mensen met obesitas en knieartrose behandeld met semaglutide. De behandeling leidde tot aanzienlijk gewichtsverlies. Deelnemers gaven bovendien aan minder kniepijn te hebben en beter te kunnen bewegen dan deelnemers die een placebo kregen.
Semaglutide is geen behandeling voor artrose zelf, maar kan mensen met obesitas helpen om af te vallen. Dit kan op zijn beurt de klachten verminderen en het functioneren verbeteren.
Medicatie voor obesitas vervangt lichaamsbeweging, krachttraining of andere artrosebehanding niet, maar kan een waardevolle aanvulling zijn voor sommige mensen.
Wanneer moet je contact opnemen met een zorgverlener?
Het kan verstandig zijn om medische hulp te zoeken als je last hebt van terugkerende gewrichtspijn, stijfheid of zwelling die je dagelijks leven, mobiliteit of lichamelijke activiteit beïnvloedt. Een vroege diagnostiek kan helpen de oorzaak van de klachten vast te stellen en richting geven aan een passende behandeling.
Een fysiotherapeut of huisartsenpraktijk kan helpen met informatie over de aandoening, lichaamsoefeningen op maat en andere behandelopties om de pijn te verminderen en het functioneren te verbeteren. Voor mensen met overgewicht of obesitas kan gewichtsverlies ook een belangrijk onderdeel van de behandeling zijn, omdat een lager lichaamsgewicht de gewrichten kan ontlasten en klachten mogelijk verminderen.
Veelgestelde vragen over artrose (FAQ)
Kan artrose volledig worden genezen?
Op dit moment bestaat er geen behandeling die artrose volledig kan genezen of het gewricht in zijn oorspronkelijke staat kan herstellen. Er zijn echter verschillende effectieve behandelingen die pijn kunnen verminderen, het functioneren kunnen verbeteren en veel mensen kunnen helpen om ondanks artrose een actief leven te leiden.
Lichaamsbeweging, krachttraining, patiëntenvoorlichting en, indien nodig, gewichtsverlies vormen de basis van de behandeling. Voor mensen met overgewicht of obesitas kan een lager lichaamsgewicht de druk op de gewrichten verlichten en bijdragen aan minder pijn en een betere beweeglijkheid.
Slijt het kraakbeen nog meer door lichaamsbeweging?
Nee. Onderzoek toont aan dat goed aangepaste lichamelijke activiteit en lichaamsbeweging artrose niet versnellen en er niet voor zorgen dat het kraakbeen sneller "slijt". Integendeel, regelmatige lichaamsbeweging is een van de belangrijkste behandelingen voor artrose en wordt aanbevolen in nationale en internationale richtlijnen.
Wanneer je beweegt, werkt het gewricht als een pomp. Bewegen helpt de gewrichtsvloeistof te laten circuleren, waardoor het kraakbeen de nodige voedingsstoffen krijgt.
Bewegen helpt de gewrichtsfunctie te behouden, de spieren rondom het gewricht te versterken en de beweeglijkheid te verbeteren. Veel mensen ervaren ook minder pijn en beter lichamelijk functioneren bij regelmatige beweging.
Het is normaal dat je gewricht wat pijnlijk of tijdelijk meer belast aanvoelt wanneer je begint met bewegen of meer gaat bewegen dan je gewend bent. Een tijdelijke toename van pijn na het sporten zou binnen ongeveer 24 uur moeten afnemen. Als de klachten aanhouden of verergeren, kan het helpen om de oefeningen aan te passen in overleg met een fysiotherapeut of een andere zorgprofessional.
Moet ik hulp zoeken bij een fysiotherapeut of ergotherapeut voor mijn artrose?
Ja, veel mensen met artrose kunnen baat hebben bij ondersteuning van een fysiotherapeut of ergotherapeut. Een fysiotherapeut kan je helpen te starten met individueel aangepaste oefeningen die kracht, mobiliteit en het functioneren verbeteren, en tegelijkertijd advies geven over hoe je ondanks pijn en stijfheid in beweging kunt blijven.
Een ergotherapeut kan ondersteuning bieden bij dagelijkse activiteiten en, indien nodig, hulpmiddelen of strategieën aanbevelen om de gewrichten te ontlasten. Het doel is om dagelijkse activiteiten makkelijker te maken en een goede levenskwaliteit te behouden.
Voor veel mensen met artrose vormen beweging, patiëntenvoorlichting en zelfzorg de basis van de behandeling. Fysio- en ergotherapeuten spelen daarom een belangrijke rol bij de begeleiding op lange termijn.
.svg)