De juiste ondersteuning bij de obesitaspil is essentieel

De obesitaspil komt eraan, maar de juiste  begeleiding wordt belangrijker dan ooit  

Nieuwe pillen kunnen de drempel naar obesitaszorg verlagen en meer mensen  bereiken. Maar volgens endocrinoloog en Yazen-oprichter Martin Carlsson wordt  goede begeleiding juist belangrijker nu er steeds meer medicijnen bijkomen. “Het  gaat niet om het sterkste middel, maar om wat bij welke patiënt past.” 

Voor Martin Carlsson is de komst van de obesitaspil belangrijk, maar niet revolutionair. De  echte revolutie was die van vier of vijf jaar geleden, met de komst van GLP1-medicatie.  “Voor die tijd hadden we als arts eigenlijk heel weinig te bieden”, zegt hij. “Er was natuurlijk  bariatrische chirurgie, maar verder was het vooral leefstijladvies dat we konden geven. En  dat was voor veel patiënten niet effectief genoeg.”  

GLP-1-medicatie veranderde dat. Ineens zag hij patiënten die jarenlang met hun gewicht  hadden geworsteld tientallen kilo’s verliezen. “Ze kregen opeens een heel nieuw leven.”  Zo’n revolutie zal de We Govy-pil die nu naar Europa komt vermoedelijk niet veroorzaken,  denkt hij. Daarbij: de pil is ook niet nieuw. “De werkzame stof in deze pil kennen we al  jaren. Binnen het Yazen-programma kregen ruim 4.500 patiënten deze stof, semaglutide,  zelfs ook al eerder als tablet. Nieuw is wel dat Novo Nordisk een hogere dosis heeft  ontwikkeld voor deze pil. En dat patiënten straks meer te kiezen hebben.”  

En die keuze is voor iedereen anders, weet Carlsson. “Sommige patiënten zullen juist  graag van de injectie af willen stappen. Anderen zullen na verloop van tijd merken dat de  wekelijkse prik beter bij hen past en stappen weer terug. Soms zal er tijdelijk gewisseld  worden, bijvoorbeeld tijdens een langere reis.”  

Een pil die echt als pil is ontwikkeld  

Ondertussen heeft Eli Lilly orforglipron ontwikkeld, een medicijn met een andere structuur  dat niet op een lege maag hoeft te worden ingenomen. “Dat is niet simpelweg een  bestaand middel in tabletvorm”, aldus Carlsson. “Het is echt ontwikkeld als pil en daardoor  ook interessanter.” Wanneer beide nieuwe pillen precies in Nederland beschikbaar komen,  is nog niet duidelijk.  

Belangrijker vindt Carlsson dat een tablet voor sommige mensen de drempel naar  behandeling kan verlagen. Bijvoorbeeld voor mannen die sowieso niet zo snel hulp  zoeken. “Bij Yazen is ongeveer driekwart van de patiënten vrouw, terwijl obesitas zeker  geen vrouwenprobleem is. Als een tablet ervoor zorgt dat meer mannen behandeling  zoeken, zou dat heel positief zijn.”  

Maar tegelijkertijd is “een recept nog geen behandeling”, aldus Carlsson. Zelfs bij precies  hetzelfde middel kunnen twee patiënten totaal anders reageren. “Ik heb patiënten die heel  goed reageren op een heel lage dosis, terwijl iemand anders veel meer nodig heeft. Je  moet dus echt kijken naar de persoon die voor je zit.” Daarbij speelt meer dan alleen het  gewicht. Heeft iemand diabetes of leververvetting? Is er een hoog cardiovasculair risico?  Zijn er veel bijwerkingen? Verliest iemand veel spiermassa? En past een dagelijkse pil  beter, of juist een wekelijkse prik? “Obesitas is niet bij iedereen hetzelfde.” 

Begeleiding 

Dat maakt begeleiding juist belangrijker. “Je moet blijven volgen hoe iemand reageert, of  er bijwerkingen zijn, hoe het met de honger gaat en of de behandeling nog past. Soms  moet je de dosis aanpassen, soms moet je wisselen.” In het Yazen-programma gebeurt  dat niet alleen door artsen, maar ook met diëtisten, psychologen, fysiotherapeuten en  health coaches. Ook voeding en beweging blijven belangrijk. Wie door medicatie veel  minder gaat eten, moet extra letten op eiwitten, vezels, vitaminen en mineralen. Bij fors  gewichtsverlies kan bovendien spiermassa verloren gaan.  

Tegerlijkertijd is juist zo’n langdurige begeleiding niet voor iedereen vanzelfsprekend, blijkt  uit cijfers van Yazen. Twaalf procent van de patiënten had eerder via de huisarts hulp  gezocht, maar kreeg naar eigen zeggen onvoldoende ondersteuning rond leefstijl,  dosering of bijwerkingen. Nog eens 22 procent zag de huisarts überhaupt niet als een  reële optie voor hulp bij gewichtsproblemen.  

Volgens Carlsson gaat het daarom niet alleen om toegang tot medicatie, maar ook om het  volhouden van een behandeling. Zo blijkt dat 27 procent van de GLP-1-gebruikers zonder  gestructureerde begeleiding na twaalf maanden nog in behandeling is. Binnen Yazen is  dat 69 procent. De boodschap is duidelijk:“Met alleen medicatie kan iemand prima  afvallen. Maar je wilt uiteindelijk dat iemand het volhoudt en er ook echt gezonder van  wordt.”  

Toekomst 

Over vijf jaar ziet Carlsson vooral nog meer keuze én meer maatwerk. De één kiest voor  een dagelijkse pil, de ander voor een wekelijkse prik. Er komen middelen die langer  werken en medicijnen die verschillende mechanismen combineren. De vraag wordt  daardoor minder: welk middel werkt het best? en steeds vaker: wat past het best bij deze  patiënt? Digitale zorg kan helpen om dat goed te volgen, met artsen, diëtisten,  psychologen en coaches ieder in hun eigen rol.  

Maar de grootste verandering zit volgens Carlsson niet in de volgende pil of prik. Die zit in  hoe we naar obesitas kijken. “Niemand zegt tegen iemand met hoge bloeddruk dat hij vals  speelt omdat hij medicijnen gebruikt, maar bij obesitas gebeurt dat helaas nog wel.”  

“Als we over tien jaar terugkijken, hoop ik dan ook dat we niet zeggen: toen kwam die ene  wonderpil. Ik hoop dat we zeggen: toen zijn we obesitas eindelijk gaan behandelen als de  chronische ziekte die het is.”